Agoniści GLP-1 poprawiają FEV1 – co to oznacza dla chorych

Agoniści GLP-1 mogą wiązać się z poprawą FEV1, czyli ilości powietrza wydmuchiwanej w pierwszej sekundzie silnego wydechu. Dla chorego taki wynik mógłby oznaczać lepszą czynność płuc, ale poprawa FEV1 po tych lekach nie jest jeszcze potwierdzonym efektem leczenia chorób oddechowych. Wstępne doniesienia są obiecujące, natomiast w badaniu klinicznym osób z otyłością i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) nie wykazano istotnej poprawy tego parametru. Agoniści GLP-1 nie zastępują więc leków wziewnych ani innego zaleconego leczenia astmy czy POChP.

Co mierzy FEV1 i dlaczego jest ważne?

FEV1 to jeden z wyników spirometrii. Podczas badania bierzesz głęboki wdech, a następnie wydmuchujesz powietrze możliwie szybko i mocno. Aparat mierzy, jaka jego objętość opuściła płuca w pierwszej sekundzie wydechu. Wynik pomaga ocenić ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe oraz śledzić zmiany czynności płuc w czasie.

FEV1 nie należy jednak interpretować w oderwaniu od pozostałych danych. Ważna jest także FVC, czyli całkowita ilość powietrza wydmuchana podczas tego manewru, oraz stosunek FEV1/FVC. U osoby z chorobą oddechową lekarz bierze pod uwagę również objawy, zaostrzenia, stosowane leki i warunki wykonania badania. Lepsza spirometria i lepsze samopoczucie nie są dokładnie tym samym: można odczuwać mniejszą duszność bez wyraźnej zmiany FEV1 albo uzyskać wyższy wynik spirometrii, nie zauważając dużej różnicy na co dzień.

Z tego powodu informacja, że po zastosowaniu leku wzrosło FEV1, wymaga doprecyzowania. Istotne jest, u kogo przeprowadzono pomiar, z czym porównano wynik i czy podobny efekt wykazano w odpowiednio zaprojektowanym badaniu klinicznym.

Co wiadomo o agonistach GLP-1 i czynności płuc?

Agoniści receptora GLP-1 to leki stosowane między innymi w leczeniu cukrzycy typu 2 i otyłości, zależnie od konkretnego preparatu oraz jego wskazań. Zainteresowanie ich wpływem na oddychanie wynika zarówno z możliwych skutków redukcji masy ciała, jak i z badań nad innymi potencjalnymi mechanizmami działania. Wyniki dotyczące FEV1 nie są jednak jednolite.

W randomizowanym badaniu z udziałem 40 osób z otyłością i POChP porównano liraglutyd z placebo przez 40 tygodni. U leczonych liraglutydem poprawiły się niektóre wskaźniki: FVC, zdolność płuc do przenoszenia gazów oceniana w badaniu dyfuzji oraz wynik kwestionariusza dotyczącego wpływu POChP na codzienne funkcjonowanie. Nie wykazano natomiast istotnej poprawy FEV1 ani stosunku FEV1/FVC. To ważne rozróżnienie: korzystna zmiana części wyników nie oznacza automatycznie, że zwiększyła się ilość powietrza wydmuchiwana w pierwszej sekundzie.

Z kolei w abstrakcie konferencyjnym opublikowanym w 2026 r. opisano średni wzrost FEV1 o 160 ml po rozpoczęciu terapii agonistą GLP-1. Taki wynik jest sygnałem wartym dalszych badań, nie obietnicą podobnej poprawy u każdego pacjenta. Sam abstrakt przedstawia mniej informacji potrzebnych do oceny wyników niż pełna publikacja dużego badania klinicznego. Nie rozstrzyga też, czy obserwowaną zmianę spowodował bezpośrednio lek.

Dostępne doniesienia dotyczą różnych grup chorych, różnych metod badania i różnych punktów odniesienia. Dlatego nie można na ich podstawie powiedzieć, że agoniści GLP-1 niezawodnie poprawiają FEV1 u osób z astmą lub POChP. Można natomiast powiedzieć, że wpływ tych leków na czynność płuc wymaga dalszego sprawdzenia.

Mniej zaostrzeń to nie to samo co wyższe FEV1

W badaniach oceniano również, czy osoby przyjmujące agonistów GLP-1 rzadziej doświadczają pogorszenia choroby wymagającego intensywniejszego leczenia. To inne pytanie niż pytanie o zmianę wyniku spirometrii.

W badaniu kohortowym osób z cukrzycą typu 2 i POChP stosowanie agonistów GLP-1 wiązało się z 30% niższym ryzykiem ciężkiego zaostrzenia w porównaniu ze stosowaniem pochodnych sulfonylomocznika. Częstość takich zdarzeń wynosiła odpowiednio 3,5 oraz 5,0 na 100 osobolat obserwacji. Osobolata pozwalają uwzględnić zarówno liczbę obserwowanych osób, jak i czas ich obserwacji.

Także w przypadku astmy badania obserwacyjne wskazywały na mniejszą częstość zaostrzeń u osób stosujących agonistów GLP-1, szczególnie w grupach z cukrzycą lub otyłością. W jednym z badań przytoczonych w przeglądzie ryzyko zaostrzeń było o 40% niższe. Wyniki te nie dowodzą jednak, że sam lek zapobiega zaostrzeniom. Osoby otrzymujące różne terapie mogą różnić się również pod względem masy ciała, przebiegu chorób i opieki medycznej, co utrudnia ustalenie przyczyny obserwowanej różnicy.

Dla chorego ograniczenie zaostrzeń byłoby istotną korzyścią, nawet gdyby FEV1 pozostało bez zmian. Nie należy jednak łączyć tych dwóch wyników w jedno twierdzenie. Lek może być badany pod kątem częstości zaostrzeń, objawów i spirometrii, a odpowiedź na każde z tych pytań może być inna.

Skąd mogłaby brać się poprawa oddychania?

Jednym z możliwych wyjaśnień jest redukcja masy ciała u osób z otyłością. Nadmierna masa ciała może utrudniać ruchy klatki piersiowej i przepony oraz zwiększać wysiłek potrzebny do oddychania. Jeśli po leczeniu masa ciała spada, część osób może odczuwać mniejszą duszność lub osiągać lepsze wyniki niektórych pomiarów oddechowych. Nie oznacza to jednak, że u każdej z nich wzrośnie FEV1.

Badacze rozważają również wpływ działania GLP-1 na procesy zapalne i metaboliczne. To możliwe mechanizmy wymagające potwierdzenia u ludzi. Samo wykazanie związku między stosowaniem leku a lepszym wynikiem oddechowym nie pozwala ustalić, czy odpowiada za niego zmiana masy ciała, inny efekt terapii czy czynniki niezwiązane bezpośrednio z lekiem.

Ma to znaczenie przy interpretacji wiadomości o „poprawie pracy płuc”. Jeśli po terapii poprawia się FVC, zmniejsza się nasilenie objawów albo spada liczba zaostrzeń, każda z tych obserwacji mówi o czymś innym. Żadna nie zastępuje dowodu na poprawę FEV1.

Co wyniki badań oznaczają dla osoby z astmą lub POChP?

Jeżeli przyjmujesz agonistę GLP-1 z powodu cukrzycy typu 2 lub otyłości i chorujesz także na astmę bądź POChP, możliwe zmiany w oddychaniu warto omówić podczas zwykłej kontroli. Nie zakładaj jednak, że lek poprawi Twoją spirometrię. Nie odstawiaj ani nie ograniczaj samodzielnie leczenia oddechowego na podstawie doniesień o GLP-1 lub pojedynczego lepszego pomiaru.

Przy ocenie zmian pomocne są trzy rzeczy:

Porównuj wyniki spirometrii wykonanej w możliwie podobnych warunkach i omawiaj z lekarzem nie tylko FEV1, lecz także FVC oraz FEV1/FVC.
Zapisuj, czy zmieniają się duszność, tolerancja wysiłku, użycie leków doraźnych i częstość zaostrzeń.
Pytaj, czego dotyczy informacja o korzyści z leczenia: wyniku spirometrii, objawów, masy ciała czy ryzyka zaostrzeń.

Decyzja o zastosowaniu agonisty GLP-1 zależy od wskazań do konkretnego leku oraz indywidualnego stanu zdrowia, a nie od samego wyniku FEV1. Jeśli kolejne badania potwierdzą poprawę czynności płuc i wykażą, u których chorych występuje, może to w przyszłości wpłynąć na ocenę korzyści z terapii. Na razie najuczciwiej traktować doniesienia o wzroście FEV1 jako obiecujący, lecz niepewny sygnał.